मानवता हराएकै हो त ?

दलाल पुँजीवादको निर्मम विस्तारसँगै समाजबाट मानवता, संवेदना र सामूहिक चेतना क्रमशः क्षीण हुँदै गइरहेको छ। एकातिर मान्छेका लासहरू क्षतविक्षत अवस्थामा बाढीका भेलसँगै बगिरहेका छन्, अर्कोतिर जीवन धान्न आवश्यक ग्यासको अभावमा मानिसहरू आफ्नै ज्यान जोखिममा राखेर उर्लिरहेको बाढीमा हाम फाल्दै ग्यासका सिलिन्डर समात्न बाध्य छन्।

यो केवल विपत्तिको दृश्य होइन; यो हाम्रो समयको भयावह सामाजिक यथार्थ हो। खै, हाम्रो मानवीय चेतना कहाँ हरायो? खै, एकअर्काको दुःखमा दुख्ने हृदय कहाँ गयो? खै, संकटमा परेकालाई हात थामेर उठाउने सामूहिक विवेक कहाँ विलीन भयो?

​पुँजीवादले मानिसलाई मानिसका रूपमा होइन, नाफा र स्वार्थका एकाइका रूपमा हेर्न सिकाउँछ। ‘म बाँचूँ, अरू जेसुकै होऊन्; म धनी बनूँ, अरू गरिब भए पनि फरक पर्दैन; मसँग बढी होस्, अरूसँग नहोस्’— यही स्वार्थकेन्द्रित मानसिकतालाई जब समाजको मूल मूल्य बनाइन्छ, तब मानवता क्रमशः बजारको कठोर ढोकाबाहिर धकेलिन्छ। अझ दलाल पुँजीवादले त श्रम, उत्पादन र जनजीवनमाथि परजीवी प्रवृत्तिलाई स्थापित गर्दै मान्छेको विवेकलाई समेत नाफाको तराजुमा जोख्न थाल्छ।

​आज बाढीमा बगेका ती लासहरू केवल व्यक्तिका लास होइनन्; ती हाम्रो राज्यव्यवस्था, हाम्रो सामाजिक संवेदना र हाम्रो सामूहिक चेतनामाथि उठेका प्रश्न हुन्। उर्लिएको भेलमा ज्यानको बाजी लगाएर ग्यास समात्न दौडिरहेका मानिसहरू केवल अभावका पीडित होइनन्; उनीहरू त्यस्तो व्यवस्थाका जीवित प्रमाण हुन्, जहाँ आधारभूत आवश्यकता समेत बजारको दया र नाफाखोरहरूको स्वार्थमा निर्भर बनाइएको छ।

​प्रश्न अब केवल ग्यासको अभावको होइन। प्रश्न हो— किन यस्तो समाज निर्माण भयो, जहाँ पेटको आगो निभाउन मानिसले बाढीको भेलसँग जीवन साट्नुपर्छ? प्रश्न हो— किन विपत्तिको घडीमा पनि केहीका लागि जनताको दुःख व्यापारको अवसर बन्छ? र प्रश्न हो— मान्छेभन्दा माथि धनलाई, जीवनभन्दा माथि नाफालाई र सामूहिक हितभन्दा माथि निजी स्वार्थलाई राख्ने यो चेतनाको अन्त्य कहिले हुन्छ?

​हामीले बिर्सनु हुँदैन, मानवता दानमा होइन, न्यायमा बाँच्दछ। संवेदना भाषणमा होइन, व्यवहारमा प्रमाणित हुन्छ। समाज त्यतिबेला सभ्य हुन्छ, जब कसैको भोक कसैको उत्सव बन्दैन, कसैको विपत्ति कसैको व्यापार बन्दैन र कसैको मृत्यु कसैको नाफाको स्रोत बन्दैन।

​त्यसैले आज आवश्यक छ— मानवीय चेतनाको पुनर्जागरण। आवश्यक छ— ‘म’ बाट ‘हामी’ तर्फको यात्रा। आवश्यक छ— स्वार्थको ठाउँमा सहकार्य, नाफाको ठाउँमा न्याय र प्रतिस्पर्धाको ठाउँमा सामूहिकताको चेतना। शोषण, विभेद र दलालीमा टिकेको व्यवस्थाविरुद्ध प्रश्न उठाउने साहस आवश्यक छ।

​किनकि क्रान्ति केवल सत्ता परिवर्तनको नाम होइन; क्रान्ति त मानिसको चेतना परिवर्तन गर्ने प्रक्रिया पनि हो। जब श्रमिकले आफ्नो श्रमको मूल्य बुझ्छ, पीडितले आफ्नो अधिकार चिन्छ, जनता अन्यायविरुद्ध एकताबद्ध हुन्छन् र एउटा मानिसको पीडालाई सम्पूर्ण समाजको पीडा ठान्ने चेतना जन्मिन्छ, त्यहीँबाट नयाँ समाजको आधारशिला खडा हुन्छ।

​आज बाढीको भेलमा बगिरहेका लासहरूले हामीलाई पुकारिरहेका छन्। जोखिम मोलेर जीवनका आधारभूत आवश्यकता खोजिरहेका मानिसहरूले हामीलाई प्रश्न गरिरहेका छन्। उनीहरूको प्रश्नको उत्तर केवल राहत र सहानुभूतिमा सीमित हुनु हुँदैन। अब प्रश्न गर्नुपर्छ— यो अवस्था किन पैदा भयो? यसको जरा कहाँ छ? र यसलाई बदल्ने शक्ति कसमा छ?

​मानवतालाई बजारको वस्तु बन्न नदिऔँ। जीवनलाई नाफाको हिसाबकिताबमा नजोखौँ। ‘म’ भन्दा ‘हामी’ ठूलो हो भन्ने चेतना निर्माण गरौँ। किनकि मानिस मानिसका लागि उभिने दिनदेखि नै शोषणको अँध्यारो चिर्दै न्याय, समानता र मानवीय गरिमामा आधारित नयाँ समाजतर्फको यात्रा सुरु हुन्छ, जुन वैज्ञानिक समाजवादी व्यवस्था हो।

​प्राकृतिक प्रकोपबाट भएको जनधनको क्षतिप्रति हाम्रो सिङ्गो देश एकताबद्ध हुँदै गहिरो दुःख व्यक्त गर्दछ। विपदको यो अवस्थामा बाढी प्रभावित क्षेत्रमा थप क्षति हुनबाट जोगाउन तथा विपदमा परेका जनताको उद्धार, राहत, सुरक्षा, खाना, आवास र उपचारको यथाशीघ्र व्यवस्था गर्न सरकारलाई आग्रह गर्दै यो दुःखमा मलमपट्टी लगाउन सिङ्गो नेपाली एकताबद्ध होऔँ ।